TAREKS XML hazırlama sürecinde amaç, başvuruya ait genel bilgiler ile ürün kalemlerini sistemin beklediği veri yapısına uygun biçimde bir araya getirmektir. Dosyanın teknik olarak oluşturulması kadar, XML içinde taşınan bilgilerin doğru ve birbiriyle uyumlu olması da önemlidir.
TAREKS XML hazırlamadan önce hangi bilgiler gerekir?
XML oluşturmaya başlamadan önce başvuruya ve ürün kalemlerine ait temel verilerin hazır olması iş akışını hızlandırır. Gerekli alanlar ürün grubuna ve başvurunun niteliğine göre değişebilse de genel olarak aşağıdaki bilgiler kontrol edilir:
- Başvuruya ait firma, fatura ve sevkiyat bilgileri.
- Ürünün 12 haneli GTİP bilgisi.
- İlgili ürün grubu / ÜGD bilgisi.
- Marka, model, tip ve ürün cinsi bilgileri.
- Menşe, üretici ve gerektiğinde diğer ülke bilgileri.
- Belge tipi ve belgeye bağlı gerekli alanlar.
- Miktar, birim ve başvuruya göre ihtiyaç duyulan diğer kalem bilgileri.
1. GTİP ve ürün grubunu kontrol edin
XML hazırlığında ilk kontrollerden biri GTİP bilgisidir. GTİP yalnızca ürünün tarife sınıflandırmasını göstermez; TAREKS başvurusunda hangi ürün güvenliği denetimi veya ÜGD alanının dikkate alınacağının belirlenmesinde de temel girdilerden biridir.
Bu nedenle yalnızca GTİP numarasının formatı değil, ürün tanımıyla uyumu da kontrol edilmelidir. Aynı şekilde ürün grubunun ve başvuruda kullanılacak diğer teknik alanların ilgili ürünle uyumlu olması gerekir.
2. Genel başvuru bilgilerini hazırlayın
XML'e aktarılacak genel bilgiler kalemlerden bağımsız olarak başvurunun tamamını etkileyebilir. Sevk ülkesi, ticaret yapılan ülke, çıkış ülkesi, giriş ve boşaltma gümrük idareleri gibi alanlar başvuru öncesinde gözden geçirilmelidir.
3. Ürün kalemlerini eksiksiz girin
Çok kalemli başvurularda her ürün satırı kendi içinde kontrol edilmelidir. Bir kalemde yapılan eksik veya hatalı giriş, XML dosyasındaki ilgili satırın yanlış oluşmasına neden olabilir.
- GTİP ve ürün cinsi eşleşmesini kontrol edin.
- Marka, model ve tip bilgilerini ürün üzerinde veya teknik belgelerde yer aldığı biçimde girin.
- Menşe bilgisini ülke listesinde tanımlı doğru kodla eşleştirin.
- Miktar ve miktar birimini başvuruya uygun seçin.
- Belge tipi seçimine bağlı olarak açılan zorunlu alanları tamamlayın.
4. Kapsam dışı ve muafiyet seçimlerini dikkatle kullanın
Kapsam dışı veya muafiyet alanlarının seçilmesi yalnızca veri girişini değiştiren teknik bir işlem değildir. Bu seçeneklerin ilgili ürün ve işlem için uygun bir hukuki veya teknik dayanağa sahip olması gerekir.
Bu nedenle bu alanlar seçilmeden önce ilgili ÜGD Tebliği, uygulama rehberi ve ürünün teknik özellikleri birlikte değerlendirilmelidir.
5. Excel'den veri aktarırken son kontrolü yapın
Çok kalemli işlemlerde Excel aktarımı veri girişini hızlandırabilir. Ancak Excel'deki verinin sisteme aktarılması, verinin otomatik olarak doğru olduğu anlamına gelmez. Aktarım sonrasında özellikle GTİP, menşe, ürün cinsi, miktar, tarih ve belge alanlarının kontrol edilmesi gerekir.
LİZA PRO XML'de Excel aktarımı sonrasında verileri tablo üzerinde kontrol ederek XML oluşturma aşamasına geçebilirsiniz.
6. XML oluşturmadan önce doğrulama yapın
XML üretiminden önce başvurudaki zorunlu alanların ve kalem bilgilerinin tamamlandığından emin olun. Özellikle farklı ÜGD gruplarında veya farklı belge tiplerinde açılan zorunlu alanlar birbirinden farklı olabilir.
Son kontrol listesi
- GTİP 12 haneli ve doğru mu?
- Ürün grubu / ÜGD doğru mu?
- Ürün cinsi ilgili ürün grubuna uygun mu?
- Menşe ve diğer ülke bilgileri doğru kodlarla eşleşiyor mu?
- Belge tipi ve belgeye bağlı zorunlu alanlar tamam mı?
- Miktar, birim, fatura ve tarih bilgileri doğru mu?
- Kapsam dışı veya muafiyet seçimi varsa dayanağı kontrol edildi mi?
TAREKS XML hazırlanırken sık yapılan hatalar
- GTİP'in eksik veya yanlış haneli girilmesi.
- Ürün grubuna uygun olmayan ürün cinsinin seçilmesi.
- Menşe ülke kodunun yanlış yazılması.
- Belge tipine bağlı zorunlu alanların boş bırakılması.
- Excel aktarımı sonrasında verilerin kontrol edilmeden XML oluşturulması.
- Kapsam dışı veya muafiyet seçiminin başvurunun gerçek durumuyla uyumlu olmaması.
LİZA PRO ile TAREKS XML oluşturma
LİZA PRO XML; başvuru ve kalem bilgilerini tek ekranda düzenlemenize, GTİP ve ürün grubu kurallarına göre ilgili alanları yönetmenize, Excel'den veri aktarmanıza ve kontroller tamamlandıktan sonra TAREKS için XML dosyası oluşturmanıza yardımcı olur.
XML dosyasını oluşturmadan önce ekrandaki verilerin doğruluğunu son kez kontrol etmeniz önerilir. Programın yaptığı teknik kontroller, ürünün mevzuat kapsamına ilişkin kullanıcı değerlendirmesinin yerine geçmez.